Gwerfyl Roberts

Cyfarwyddwr LLAIS

www.llais.org

.Cymwysterau Proffesiynol

BSc (Hons) Medical Biochemistry
Nyrs gofrestredig
Meistr mewn Nyrsio
Tystysgrif Ol-radd mewn Dysgu ar gyfer Addysg Uwch

Diddordebau Ymchwil

Mae prif ddiddordebau ymchwil Gwerfyl yn canolbwyntio ar wella a gweithredu arferion da ieithyddol mewn iechyd a gofal cymdeithasol. Mae’n gyfarwyddwr LLAIS, grŵp cefnogi seilwaith dan nawdd Llywodraeth Cynulliad Cymru sydd yn llywio ymwybyddiaeth o’r Gymraeg ar draws y Sefydliad Cenedlaethol er Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol (NISCHR).

Ymysg y gwaith ymchwil a gomisiynwyd y mae astudiaeth genedlaethol i gael trosolwg ar draws y sector o lefelau ymwybyddiaeth o’r Gymraeg ymysg gweithwyr proffesiynol gofal iechyd; astudiaeth gwmpasu i bennu'r angen am rwydwaith ymchwil cenedlaethol yn ymwneud ag ymwybyddiaeth iaith ym maes iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru; a gwerthusiad o broject Twf, cynllun Bwrdd yr Iaith Gymraeg sy’n cefnogi gweithwyr proffesiynol gofal iechyd i hyrwyddo trosglwyddiad iaith yn y teulu.

Gan adeiladu ar raglen waith a ddechreuodd yn 2008, mae Gwerfyl wedi arwain y gwaith o gyfieithu a dilysu yn y Gymraeg nifer o Fesuriadau Deilliant a Adroddir gan Gleifion (PROMs) ac wedi arloesi dulliau o ymgorffori eu dilysiad seicometrig mewn hap dreialon rheoledig. Mae’n parhau i gyfrannu at y gwaith o lunio rhestrau termau dwyieithog ym maes gofal iechyd ac adnoddau addysgu a dysgu i gefnogi ymarfer iaith; ac mae'n gyd-olygydd Argraffiad 1af y fersiwn Cymraeg o Eiriadur Bydwragedd Bailliere

Mae Gwerfyl yn aelod o’r canlynol:

Grŵp Tasg Gweinidogol Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar gyfer Gwasanaethau Cymraeg ym maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol, http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=415&pid=33367

Grŵp Tasg Gweinidogol ar gyfer Fframwaith Strategol Gwasanaethau yn Gymraeg ym maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol,

http://wales.gov.uk/newsroom/healthandsocialcare/2011/110309welshlang/?lang=en

Gwaith Ymchwil a Datblygu wedi ei gyllido

Ysgoloriaeth MRes KESS

Cyd-ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £10,000. Dan nawdd: Cronfa Gymdeithasol Ewrop. Dyddiad: 2010-2011.

Ysgoloriaeth PhD Cyfrwng Cymraeg

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £45,000. Dan nawdd: Coleg Cymraeg Cymru. Dyddiad: 2011-2015.

Urddas mewn gofal: Pecyn Cymorth Cymraeg

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £5,000. Dan nawdd: Llywodraeth Cynulliad Cymru Dyddiad: 2011.

Ysgoloriaethau Mynediad i Radd Meistr x 2

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £13,000. Dan nawdd: Cronfa Gymdeithasol Ewrop. Dyddiad: 2010-2011.

Straeon Digidol: Gwerthusiad o Broject Peilot i Hyrwyddo ac Ymgorffori Cyfranogiad Defnyddwyr mewn Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £10,000. Dan nawdd: Sefydliad Cenedlaethol er Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol Canolfan Ymchwil Clinigol Dyddiad: 2010-2011.

LLAIS: Gwasanaeth Cefnogi Isadeiledd Ymwybyddiaeth Iaith ar gyfer NISCHR CRC

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £151,733. Dan nawdd: Sefydliad Cenedlaethol er Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol Dyddiad: 2010-2013.

Cefnogi Pobl sy'n Byw gyda Strôc: Ymchwilio i Ddewisiadau Pobl o ran Gwasanaethau Cymunedol

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £100,310. Dan nawdd: Sefydliad Cenedlaethol er Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol Dyddiad: 2010-2012.

Cymhathu Neges Twf i Waith Bydwragedd ac Ymwelwyr Iechyd

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £11,232. Dan nawdd: Bwrdd yr Iaith Gymraeg Dyddiad: 2009.

Cyflwyniad i Anabledd Dysgu ym maes Gofal Iechyd / Introduction to Learning Disability in Health Care

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £8,956. Dan nawdd: Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru Dyddiad: 2009.

PILSen: Ymyriadau Ymarfer ar gyfer Sensitifrwydd Iaith: Astudiaeth Beilot a fydd yn Sylfaen ar gyfer Darparu Gwasanaethau Fferyllol yng Ngogledd Cymru wledig.

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £11,894. Dan nawdd: Llywodraeth Cynulliad Cymru Dyddiad: 2009.

Astudiaeth ar Broses Cyfieithu a Dilysu Fersiwn Cymraeg o’r Beck Depression Inventory (BDI-11)

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £9,936. Dan nawdd: Swyddfa Cymru ar gyfer Ymchwil a Datblygu Iechyd a Gofal Cymdeithasol Dyddiad: 2009.

SAIB: Addasu Iaith Lafar ymysg Pobl Ddwyieithog: Rhagolygon i Lywio Cyfathrebu ym maes Gofal Iechyd mewn Sefyllfa Ddwyieithog

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £4,196. Dan nawdd: Canolfan Ymchwil Dwyieithrwydd ESRC, Prifysgol Bangor Dyddiad: 2008-2009.

Astudiaeth Gwmpasu ar Ddarpariaeth Ddwyieithog mewn Addysg Nyrsio

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £19,904. Dan nawdd: Cyngor Cyllido Addysg Uwch yng Nghymru Dyddiad: 2008.

Ymwybyddiaeth o Iaith mewn Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol: Pecyn Hunangyfeiriedig ar gyfer Addysg Nyrsio

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £5,000. Dan nawdd: Cyngor Cyllido Addysg Uwch yng Nghymru Dyddiad: 2007-2008

Ysgoloriaethau PhD Cyfrwng Cymraeg

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £45,000. Dan nawdd: Bwrdd yr Iaith Gymraeg 2007-2010.

Ysgoloriaethau PhD Cyfrwng Cymraeg

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £45,000. Dan nawdd: Cyngor Cyllido Addysg Uwch yng Nghymru 2007-2010.

LLAIS: Cefnogi Isadeiledd Ymwybyddiaeth Iaith ar gyfer CRC Cymru

Prif Ymchwilydd ar y cyd

Cyfanswm Grant: £431,585. Dan nawdd: Swyddfa Cymru ar gyfer Ymchwil a Datblygu Iechyd a Gofal Cymdeithasol Dyddiad: 2006-2010.

Twf ac ymlaen: Asesiad effaith a’r ffordd ymlaen

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £214,000. Dan nawdd: Bwrdd yr Iaith Gymraeg Dyddiad: 2005-2008.

Astudiaeth Gwmpasu ar Ymwybyddiaeth Iaith mewn iechyd a gofal cymdeithasol.

Prif Ymchwilydd ar y cyd

Cyfanswm Grant: £14,000. Dan nawdd: Swyddfa Cymru ar gyfer Ymchwil a Datblygu Iechyd a Gofal Cymdeithasol Dyddiad: 2005.

Astudiaeth ar Ymwybyddiaeth o’r Gymraeg yn y ddarpariaeth gofal iechyd yng Nghymru.

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £89,000. Dan nawdd: Llywodraeth Cynulliad Cymru Dyddiad: 2003-2004.

Datblygu Fersiwn Cymraeg o Fesuriad Ansawdd Bywyd EQ-5D

Cyd-Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £4,755. Dan nawdd: Pwyllgor Ymchwil a Datblygu Gogledd Cymru Dyddiad: 2003.

Mentrau Dwyieithog mewn Addysg Bydwreigiaeth

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £166,800. Dan nawdd: Llywodraeth Cynulliad Cymru Dyddiad: 2001-2003.

Asesu poen Cronig ymhlith cleifion dwyieithog

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £5,000. Dan nawdd: Pwyllgor Ymchwil a Datblygu Gogledd Cymru Dyddiad: 2003.

Hybu ieithoedd lleiafrifol Ewrop mewn addysg iechyd

Prif Ymchwilydd

Cyfanswm Grant: £11,500. Dan nawdd: Y Comisiwn Ewropeaidd Dyddiad: 1997.

Gweithgareddau Golygu

Adolygydd International Journal of Nursing Studies

Adolygydd Contemporary Wales

Adolygydd RCN International Nursing Research Conference, Lerpwl, 2008; Caerdydd 2009; Newcastle 2010

Prif Anerchiadau ac Anerchiadau Gwadd

Roberts G. ‘Sefydlu’r Sail Tystiolaeth ar gyfer Cynllunio Ieithyddol ym maes Gofal Iechyd’. Cynllunio iaith yng Nghymru a’r Tu Hwnt. Prifysgol Bangor, 2010.

Roberts G & Earles C. ‘Sgiliau Cymraeg mewn Gofal Iechyd’. Cynhadledd Genedlaethol Sgiliau Cymraeg, Caerdydd, 2009.

Roberts G. 'Y Gymraeg fel Arf Glinigol'. Seminar Gofal Iechyd Sylfaenol Bwrdd yr Iaith Gymraeg. Llandrindod, 2007.

Roberts G & Irvine F. Establishing the Research Evidence for Language Appropriate Practice. Cynhadledd Flynyddol Cymraeg yn y Gwasanaeth Iechyd. Llandudno, 2007.

Roberts G, Irvine F, Spencer L & Jones P. A Study of Welsh Language Awareness in Healthcare Provision in Wales. Cynhadledd Flynyddol Cymraeg yn y Gwasanaeth Iechyd.. Caerdydd, 2005.

Roberts G. Supporting Language Appropriate Practice in Healthcare. Cynhadledd Cynrychiolwyr Dysgu RCN Cymru, Caerdydd, 2005

Aelodaeth Bwrdd

Aelod o’r Grŵp Llywio Gweinidogol ar gyfer Fframwaith Strategol yr Iaith Gymraeg mewn Gwasanaethau Iechyd a Chymdeithasol 2010-

Aelod o’r Grŵp Tasg Gweinidogol Cymru Gyfan ar gyfer Gwasanaethau Cymraeg ym maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol 2004-

Aelod o’r panel Rhwydwaith Nyrsio, Grŵp Sector Cyfrwng Cymraeg, Addysg Uwch Cymru. 2006-

Aelod o’r panel Rhwydwaith Iechyd, Grŵp Sector Cyfrwng Cymraeg, Addysg Uwch Cymru 2010-.

Aelod o Bwyllgor Partneriaid Twf, Bwrdd yr Iaith Gymraeg 2003-

Aelod o Grŵp Terminoleg Gofal Iechyd Gogledd Cymru. 2000-2009.

Aelod o Fwrdd Astudiaethau Cyfrwng Cymraeg Prifysgol Cymru 1997-2003.

Cydweithio

ESRC Centre for Research on Bilingualism, Bangor University

Uned Technolegau Iaith, Canolfan Bedwyr, Prifysgol Bangor.

Sefydliad hap dreialon Iechyd Gogledd Cymru (NWORTH)

Rhwydwaith Ymchwil Iechyd Meddwl Cymru

Rhwydwaith Ymchwil a Datblygu Pobl Hŷn a Heneiddio (OPAN Cymru)

Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Cyngor Gwynedd

Prifysgol Morgannwg

Cyhoeddiadau

Prys M, Deuchar M, Roberts G (2011) Measuring speech accommodation in rural Welsh pharmacies. In Braunmüller K, Gabriel C and Hänel-Faulhaber B (gol.) HSM 13: Multilingual Individuals - Multilingual Societies. Benjamins Publishing Company, Amsterdam (yn cael ei adolygu).

Roberts G, Jones E & Ap Rhisiart D (2011) Dignity in Care: Giving Voice to Older People: Welsh Language Toolkit. Llywodraeth Cynulliad Cymru, Caerdydd.

Williams R W, Roberts G, Irvine F & Hastings R (2010) Exploring decision making in

intellectual disability nursing practice: a qualitative study. Journal of Intellectual

Disability 14, 3, 197-220.

Tranter S, Irvine F, Roberts G, Spencer L, Jones P (2010) The role of midwives and health visitors in promoting intergenerational language maintenance in the bilingual setting: perceptions of parents and health professionals. Journal of Clinical Nursing 20, 1/2, 204-213

Roberts G, Irvine F, Tranter S & Spencer L (2010) Identifying priorities for establishing bilingual provision in nurse education: A scoping study. Nurse Education Today 30, 623-630.

Irvine F, Roberts G, Tranter S, Williams L & Jones P (2008) Using the critical incident technique to explore student nurses’ perceptions of language awareness. Nurse Education Today 28, 1, 39-47.

Irvine F, Roberts G & Bradbury Jones C (2008) The researcher as insider v the researcher as outsider: enhancing rigour through language and cultural sensitivity. In Liamputtong P. (gol.) Doing Cross-Cultural Research: Ethical and Methodological Considerations. Springer, USA. Pg 35-48.

Roberts G, Irvine F, Jones P, Spencer L, Baker C & Williams C (2007) Language awareness in the bilingual healthcare setting: a national survey. International Journal of Nursing Studies 44, 1177-1186.

Spencer L, Roberts G, Irvine F, Jones P & Baker C (2007) Using Cluster Analysis to Explore Survey Data. Nurse Researcher 15, 1, 37-54.

Roberts G, Irvine F, Richardson J, Earles C, Gareth E & Prys R (2007) Report of a scoping study of language awareness in health and social care setting. Scripta Scientifica Medica 39, 89-93.

Roberts G & Irvine F (2007) LLAIS Papur Briffio 2: Ymwybyddiaeth o Iaith wrth Lywodraeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymdeithasol. Prifysgol Cymru Bangor. Llwythwch i lawr: http://www.bangor.ac.uk/llais/brief/Papur%20Briffio%202.pdf

Roberts G & Irvine F (2006) LLAIS Papur Briffio 1: Ymarfer Ieithyddol Addas mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol. Prifysgol Cymru Bangor. Llwythwch i lawr: http://www.bangor.ac.uk/llais/brief/LLAIS_ORG.pdf

Irvine F, Roberts G, Jones P, Spencer L, Baker C & Williams C (2006) Communicative sensitivity in the bilingual healthcare setting: A qualitative study of language awareness. Journal of Advanced Nursing 53, 4, 1-13.

Muntz R, Prys C, Tudor Edwards R & Roberts G (2006) Development of a Welsh language version of the EQ-5D health-related quality of life measure: stage one: translation. The Psychologist in Wales. Rhifyn 18, 21-25.

Roberts G, Irvine F, Richardson J, Earles C, Gareth E & Prys R (2005) Report on a
Scoping Study of Language Awareness in Health and Social Care. Prifysgol Cymru, Bangor. Llwythwch i lawr o:
http://www.word.wales.gov.uk/content/networks/language-e.pdf

Prys D, Roberts G & Paden L (2004) Geiriadur Bydwragedd Baillliere Midwives Dictionary. (argraffiad cyntaf yn Gymraeg). Prifysgol Cymru Bangor

Roberts G, Irvine F, Jones P, Baker C & Williams C (2004) Report of a Study of
Welsh Language Awareness in Healthcare Provision in Wales. Llywodraeth Cynulliad Cymru, Caerdydd. Llwythwch i lawr o:
http://www.wales.nhs.uk/sites3/documents/415/ACF3394.pdf

Roberts G, Kent B, Prys D & Lewis R (2003) Describing chronic pain: towards

Bilingual practice. International Journal of Nursing Studies 40, 889-902.

Roberts G (2003) Mentoring in the Bilingual Setting. Prifysgol Cymru, Bangor.
http://www.wales.nhs.uk/sites3/documents/415/mentora.pdf

Roberts G & Williams C ( 2003) Words of Comfort: Promoting Language Appropriate Practice. Prifysgol Cymru, Bangor.
http://www.wales.nhs.uk/sites3/documents/415/Gair-o-Gysur-pdf.pdf

Roberts G & Paden L (2000) Identifying the factors influencing minority language

use in healthcare education: a European perspective. Journal of Advanced Nursing 32,

1, 75-83.

Roberts G & Prys D (1997) Termau Nyrsio a Bydwreigiaeth / An English-Welsh
Dictionary of Nursing and Midwifery Terms. Prifysgol Cymru Bangor.

Roberts G, (1996) The power of language in a bilingual community. Nursing Times 92, 339, 40-42

Roberts G (1994) Nurse patient communication within a bilingual healthcare setting. British Journal of Nursing 3, 2, 60-67.